Gminna Ewidencja Zabytków, cz. 4: Łażany

Na przełomie XII i XIII wieku rozpoczął się proces zasiedlania terenów położonych nad Strzegomką. Osady zakładano w większych dolinach rzecznych otoczonych zalesionymi wzniesieniami. W takiej rozległej dolinie powstały pod koniec XII wieku Łażany. Etymologia nazwy wsi wywodząca się od słów „las” lub „laz”, czyli „karczowisko”, wskazuje na jej słowiańskie początki. Przybliża też sposób założenia osady poprzez wykarczowanie lasu porastającego obrzeża doliny rzecznej. Wkrótce po powstaniu nastąpiła relokacja Łażan na prawo niemieckie, a pierwsza o nich wzmianka w źródłach pisanych pochodzi z 1335 roku. W rejestrze świętopietrza archidiecezji gnieźnieńskiej figuruje kościół w miejscowości "Laszano".

 Do Gminnej Ewidencji Zabytków, wpisanych zostało 25 obiektów, które znajdują się w Łażanach, gm. Żarów:

Cmentarz, dz. Nr 324. Datowanie: 2. połowa XIX w. Opis: Nieczynny cmentarz położony przy skrzyżowaniu dróg w pd. części wsi, założony na rzucie zbliżonym do prostokąta. Posesja otoczona kamiennym murem z ceglaną bramą w pn.-zach. narożniku. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: czytelna granica cmentarza, nagrobki zdewastowane, zachowany starodrzew, teren zarośnięty samosiewami. Postulaty dotyczące konserwacji: pielęgnacja starodrzewu, wycięcie samosiewów, bieżące prace porządkowe; konserwacja i uzupełnienie kamiennego muru.

Dom mieszkalno-gospodarczy, ul. Sportowa 7. Datowanie: 1 połowa XIX w. Opis: Dwukondygnacyjny budynek z częściowo użytkowym poddaszem i strychem murowany i tynkowany. Dach dwuspadowy, kryty dachówką ceramiczną.Wzdłuż pierwszej kondygnacji elewacji frontowej drewniana galeria.1Detal architektoniczny w postaci malowanych opasek otworów i narożnych sterczyn. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt większości otworów i detal architektoniczny; w dużej mierze zachowana stolarka okienna; ubytki tynku. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego; uzupełnienie brakujących fragmentów tynku; zachowanie podziałów w razie wymiany stolarki.

Dom mieszkalny, ul. Strzegomska 7. Datowanie: 2 połowa XIX w. Opis: Dwukondygnacyjny, murowany, tynkowany budynek z częściowo mieszkalnym poddaszem. Założony na rzucie prostokąta z murowanym gankiem, zwieńczonym balkonem od strony podwórza. Tynkowany detal w postaci narożnych pilastrów i gzymsów.Dach dwuspadowy z naczółkiem od pn.Przy budynku oryginalna brama wjazdowa na posesję. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku i częściowo detal architektoniczny; zmieniona kompozycja elewacji, przemurowanie części otworów; wymiana stolarki okiennej bez zachowania pierwotnych podziałów. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego.

Owczarnia w zespole pałacowo-parkowym z folwarkiem, ob. Budynek gospodarczy, ul. Strzegomska 16. Datowanie: 1 połowa XIX w. Opis: Jednokondygnacyjny murowany, tynkowany budynek zmagazynowym poddaszem. Przy elewacji wschodniej niższa współczesna przebudówka. Budynek założony na rzucie wydłużonego prostokąta, nakryty dachem naczółkowym krytym eternitem. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku; zmodernizowana kompozycja elewacji, kształt i rozmieszczenie otworów oraz forma dachu; ubytki tynku i pokrycia dachu. Postulaty dotyczące konserwacji: kapitalny remont obiektu z zachowaniem historycznej bryły budynku.

Kuźnia w zespole pałacowo-parkowym z folwarkiem, ul. Strzegomska 16. Datowanie: ok. 1910 r. Opis: Jednokondygnacyjny murowany, nietynkowany budynek pod dachem trójspadowym, krytym dachówką ceramiczną, załamanym nad drewnianym, wtórnie częściowo zamurowanym podcieniem; do elewacji szczytowej przylega ceglany, nieotynkowany komin. Otwory zamknięte łukiem odcinkowym. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów; ubytki przeszkleń i pokrycia dachu. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego; zakaz docieplania elewacji; uzupełnienie przeszkleń i pokrycia dachu.

Mur z basztą (ruina) w zespole pałacowo-parkowym z folwarkiem, ul. Strzegomska 16. Datowanie: XIX/XX w. Opis: Mur zachowany we fragmentach, obecnie w większości otacza park pałacowy. Obiekt murowany z kamienia polnego, zwieńczony ceglanym obdaszkiem. Pozostałości murowanej z cegły baszty zachowały się na odcinku muru rozdzielającego folwark od parku pałacowego. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zły stan techniczny obiektu, liczne ubytki kamieni i ceglanego obdaszku; baszta w formie trwałej ruiny. Postulaty dotyczące konserwacji: uzupełnienie brakujących fragmentów muru; zabezpieczenie ruiny baszty.

Obora z częścią mieszkalną i spichlerz w zespole pałacowo-parkowym z folwarkiem, ul. Strzegomska 16. Datowanie: koniec XIX w. Opis: Okazały budynek składający się z trzech brył na rzucie prostokątów. Bryły skrajne podobne do siebie pod względem architektonicznym (zachodnia – spichlerz, wschodnia – mieszkalna). Budynki trójkondygnacyjne nakryte płytkimi dachami dwuspadowymi, krytymi papą. Tynkowany detal w postaci ramowych podziałów elewacji i gzymsu kostkowego. Fasada budynku mieszkalnego poprzedzona drewnianą werandą. Środkowa część (obora), niższa, dwukondygnacyjna, murowana i tynkowana. Ceglany detal w postaci obramień otworów z łamanymi naczółkami oraz gzymsów. Płytki dach dwuspadowy, kryty papą. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i detal architektoniczny; wymiana stolarki okiennej bez zachowania pierwotnych podziałów; ubytki tynku i stolarki, uszkodzenie pokrycia dachu. Postulaty dotyczące konserwacji: uzupełnienie brakujących fragmentów rynku, remont pokrycia dachu, uzupełnienie stolarki; wymagane zachowanie historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego.

Obora z z magazynem w zespole pałacowo-parkowym z folwarkiem (budynek ob. Nieużytkowany), ul. Strzegomska 16. Datowanie: XIX/XX w. Opis: 1,5-kondygnacyjny, murowany z kamienia, nieotynkowany budynek. Detal ceglany (obramienia otworów, narożniki, gzymsy) oraz żeliwne ściągi o ozdobnych podkładkach w formie rozet. Założony na rzucie prostokąta, przykryty dach dwuspadowym o małym kącie nachylenia połaci, krytym papą. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i detal architektoniczny; uszkodzenie konstrukcji; ubytki stolarki i ceglanego detalu. Postulaty dotyczące konserwacji: kapitalny remont obiektu z zachowaniem kompozycji elewacji i detalu architektonicznego; wymagane zachowanie historycznej bryły budynku.

Pałac – ruina w zespole, ul. Strzegomska 16. Datowanie: koniec XVI w., ok. 1720 r. Opis: Pałac otoczony fosą, wjazd od pn. przez kamienny dwuarkadowy most (obecnie częściowo zawalony). Wejście akcentowane portalem, balkonem i kartuszem herbowym rodziny Burghauss. Pałac czteroskrzydłowy, dwukondygnacyjny, na rzucie prostokąta, z centralnym dziedzińcem. Skrzydła dwutraktowe, z wąskim korytarzem przy dziedzińcu; skrzydło pn. jednotraktowe. W skrzydle pn. dawna sień, w skrzydle wsch. pozostałości barokowych schodów. W przyziemiu częściowo zachowane sklepienia. Na elewacjach barokowe podziały korynckimi pilastrami wielkiego porządku. Na fasadzie renesansowy kamienny portal, częściowo przesłonięty barokowymi elementami. Pałac pierwotnie kryty wysokim dachem dwuspadowym. W czasie działań wojennych 1945 r. uszkodzony w niewielkim stopniu, po 1945 r. niezagospodarowany, zdewastowany, popadający w ruinę. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: budynek w stanie trwałej ruiny, brak dachu i stolarki, uszkodzenia ścian. Postulaty dotyczące konserwacji: zabezpieczenie budynku przed dalszą dewastacją.

Park pałacowy w zespole, ul. Strzegomska 16. Datowanie: 1 połowa XIX w. Opis: Park o powierzchni ok. 11 ha o charakterze krajobrazowym. Częściowo zaburzony pierwotny układ zieleni (m.in. poprzez rośliny samosiewne) i oryginalnych ścieżek. Częściowo zachowany starodrzew, wymagający pielęgnacji; zachowany układ i elementy (m.in. monumentalna pergola o cechach klasycystycznych) mogą świadczyć o ówczesnych planach stworzenia dużego założenia parkowego w stylu angielskim. Zach. część parku zajmuje folwark z pałacem. W pd. części parku obszerna polana na której utworzono boisko sportowe i plac zabaw. Forma ochrony: Rejestr zabytków nr A/4411/721/Wł z dnia 17.02.1979 r.; Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r.

Stajnia (wozownia) pałacowo-parkowym z folwarkiem (budynek ob. Nieużytkowany), ul. Strzegomska 16. Datowanie: XIX/XX w. Opis: 1,5-kondygnacyjny, murowany z kamienia, nieotynkowany budynek.Detal ceglany (obramienia otworów, narożniki, gzymsy) oraz żeliwne ściągi o ozdobnych podkładkach w formie rozet. Założony na rzucie prostokąta, przykryty dach dwuspadowym o małym kącie nachylenia połaci, krytym papą. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i detal architektoniczny; znaczne ubytki pokrycia dachu i przeszkleń. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego; remont pokrycia dachu; uzupełnienie przeszkleń; zachowanie pierwotnych podziałów w razie wymiany stolarki.

Stodoła w zespole parkowo-pałacowym z folwarkiem, ul. Stzregomska 16. Datowanie: początek XX w. Opis: 1,5-kondygnacyjny, murowany, tynkowany budynek, na rzucie wysłużonego prostokąta. Tynkowanym detalem w postaci gzymsów.Dach dwuspadowy pokryty ceramiczną dachówką. Brak otworów okiennych, zastąpionych przez pionowe szczeliny wietrznikowe. Dłuższa elewacja rozczłonkowana gęstym rytmem przypór. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku i częściowo detal architektoniczny. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku i detalu architektonicznego.

Stodoła w zespole parkowo-pałacowym z folwarkiem, ul. Stzregomska 16. Datowanie: początek XX w. Opis: 1,5-kondygnacyjny, murowany, tynkowany budynek, na rzucie wysłużonego prostokąta. Tynkowanym detalem w postaci gzymsu. Dach dwuspadowy pokryty ceramiczną dachówką. Brak otworów okiennych, zastąpionych przez małeotwory wietrznikowe w kształcie krzyża. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku; nieznaczne ubytki tynku i pokrycia dachu. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku; uzupełnienie brakujących fragmentów tynku i pokrycia dachu.

Zespół pałacowo-parkowy z folwarkiem, ul. Strzegomska 16 i 16a. Datowanie: koniec XVI w. - koniec XIX w. Opis: Pierwsza wzmianka o istnieniu w Łażanach siedziby rycerskiej pochodzi z 1369 roku. W ciągu następnych 200 lat dwór obronny będący siedzibą znanych na Śląsku możnych rodów von Seidlitz i von Mühlheim, został rozbudowany (kolejnymi właścicielami były równie znamienite rody von Zedlitz, von Nostitz, von Pfeil-Burghauss). Trzon zachowanego do dnia dzisiejszego pałacu został wzniesiony na przełomie XVI/XVII w. Zbudowano wówczas otoczony fosą czteroskrzydłowy obronny dwór na planie prostokąta. Jego budowę zakończono przed 1622 r. Pałac dwukrotnie przebudowywano. Po raz pierwszy na przełomie XVII i XVIII w., po raz drugi w latach 50-tych XVIII w. Elewacjom oraz wnętrzom nadano charakter barokowy. Zachowano jednak niektóre elementy wystroju renesansowego, np. kamienne portale. Po XVIII-wiecznej przebudowie pałac był budynkiem piętrowym pokrytym dwuspadowym dachem kryjącym trzecią kondygnację. W XIX w. zmieniono wygląd dachu, w początkach XX w. zlikwidowano umieszczoną nad wejściem wieżyczkę. Od 1815 r. znajdował się pośrodku dziedzińca grobowiec Nikolasa Augusta Wilhelma von Burghauss, później zlikwidowany i zastąpiony przez fontannę. W czasie działań wojennych zimą-wiosną 1945 r. uszkodzeniu uległ dach budowli w skutek radzieckiego ostrzału artyleryjskiego prowadzonego z linii Mielęcin-Kruków-Tarnawa. Po zakończeniu wojny do wiosny 1946 r. pałacem i całym majątkiem zarządzała Armia Radziecka, doprowadzając do rozgrabienia wyposażenia i zdewastowania wnętrz. Po przejęciu obiektu przez władze polskie nie było już praktycznie czym zarządzać. Opuszczony i nie zabezpieczony pałac uległ szybkiemu zniszczeniu. Do lat 70-tych rozgrabiono wszystkie kamienne detale architektoniczne. Obecnie pozostały jedynie fragmenty murów budowli. Otaczający pałac park krajobrazowy tworzono przez prawie całą 1 poł. XIX w. Powstało wówczas kilka budowli ogrodowych, które miały być elementami wielkiego założenia parkowego utrzymanego w stylu angielskim. Ostatecznie zrezygnowano jednak z tego przedsięwzięcia. Zdążono jednak wybudować zachowaną do dziś monumentalną pergolę o cechach klasycystycznych. Założona na planie prostokąta posiadała dwie ściany dłuższe kolumnowe i dwie krótsze pełne, murowane. Obecna chroniona konserwatorsko powierzchnia parku wraz z terenem przypałacowym wynosi 7,5 ha. 1 Folwark położony w zach. części zespołu utracił pierwotny charakter. Budynki częściowo zmieniły swoją funkcję lub są nieużytkowane i sukcesywnie niszczeją. Forma ochrony: Rejestr zabytków: - nr A/4410/406 z dnia 24.11.1956 r. (pałac) oraz A/4411/721/Wł z dnia 17.02.1979 r. (park); Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowiez dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowany historyczny układ budynków oraz zabytkowy starodrzew parku. Budynki częściowo nieużytkowane w średnim lub złym stanie technicznym. Postulaty dotyczące konserwacji: zachowanie historycznego układu budynków; bieżące prace remontowe z zachowaniem historycznych detali; pielęgnacja starodrzewu parku.

Budynek mieszlakno-gospodarczy w zespole pałacowo-parkowym z folwarkiem, ul. Strzegomska 16 (ob. budynek mieszlakny). Datowanie: XIX/XX w. Opis: Dwukondygnacyjny murowany, częściowo tynkowany budynek z poddaszem użytkowym, nakryty płytkim dachem dwuspadowym. Tynkowany detal w postaci ramowych podziałów elewacji i gzymsu kostkowego. Niegdyś do elewacji zachodniej przylegał okazały budynek gospodarczy. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła części mieszkalnej budynku; częściowo zmodernizowana kompozycja elewacji, przemurowanie części otworów; częściowo zachowany detal; wymiana stolarki okiennej bez zachowania pierwotnych podziałów. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i pozostałego detalu architektonicznego.

Cmentarz przykościelny, ul. Strzegomska 18. Datowanie: połowa XVI w. Opis: Cmentarz położony w centrum wsi, po pn. stronie ul. Strezegomskiej, otacza kościół. Granicę wyznacza kamienny mur z ceglaną bramą od wsch. i bramką od pd. Od wsch., przy murze znajdowało się, nie istniejące dziś, neogotyckie mauzoleum. Teren wokół kościoła zrekultywowany, obsiany trawą, z drzewami przy murze, nie zachowały się zabytkowe nagrobki ani starodrzew.1We wschodniej ścianie kościoła wmurowano dwie tablice epitafijne. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: cmentarz nieczynny; zachowane dwie tablice epitafijne w musze kościoła, brak nagrobków i starodrzewu; teren uporządkowany. Postulaty dotyczące konserwacji: bieżące prace porządkowe.

Kościół filialny pw. Bożego Ciała, ul. Strzegomska 18. Datowanie: ok. 1300 r., 1569 r., 1641 r. Opis: Kościół jednonawowy z prostokątnym, niższym prezbiterium z zakrystią od pd., murowany z kamienia i cegły. Nawa kryta stropem wprowadzonym w 1978 r., prezbiterium sklepione eliptyczną kolebką, zakrystia nakryta stropem drewnianym. Od zach. dostawiona wieża, z ostrołucznym sfazowanym portalem, nakryta strzelistym dachem czterospadowym. Dachy nad nawą i prezbiterium dwuspadowe, kryte dachówką. Główne wejście do kościoła w nawie od północy. Nad drzwiami tablica z 1569r. informująca o rozbudowie kościoła, obok zegar słoneczny. Na elewacji wschodniej prezbiterium podwójne epitafium Siegmunda von Mülheim oraz jego żony (1553-94) i rozbudowane kompozycyjnie epitafium Otto Siegmunda von Nostitz z 1703 r. Forma ochrony: Rejestr zabytków nr A/1826/1682 z dnia 12.05.1966 r.; Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowiez dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i detal architektoniczny. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego; remonty należy prowadzić pod nadzorem konserwatorskim.

Mur obronny cmentarza przykościelnego, ul. Strzegomska 18. Datowanie: 1 połowa XVII w. Opis: Murowany z nieregularnego kamienia, złomów skalnych, łupka, nietynkowany, otaczający teren przykościelny. Ślady otworów strzelniczych. Nowsze brama i bramka, na murowanych, tynkowanych słupach. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historycznyukład obiektu; ubytki kamiennego budulca. Postulaty dotyczące konserwacji: zachowanie układu obiektu; uzupełnienie kamiennego budulca; zakaz tynkowania.

Dom mieszkalny w zespole, ul. Strzegomska 22. Datowanie: 1 połowa XIX w., początek XX w. Opis: Dwukondygnacyjny, murowany, tynkowany budynek z częściowo użytkowym poddaszem. Tynkowany detal w postaci pilastrów w wielkim porządku, gzymsów i obramień otworów. Dach mansardowy, z różnymi typami lukarn, kryty dachówką ceramiczną. Regularny układ ujednoliconych otworów okiennych. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i detal architektoniczny; w większości zachowana stolarka okienna; znaczne ubytki tynku. Postulaty dotyczące konserwacji: remont elewacji z zachowaniem kompozycji i detalu architektonicznego; w razie wymiany, zachować podziały stolarki; wymagane zachowanie historycznej bryły budynku.

Obora w zespole, ul. Strzegomska 22. Datowanie: 1 połowa XIX w. Opis: 1,5-kondygnacyjna,murowana, tynkowana obora w ciągu zabudowy gospodarczej. Tynkowany detal w postaci pilastrów i gzymsu wieńczącego.Dach naczółkowy z powiekami, kryty dachówką ceramiczną. Otwory bramne przyziemia zamknięte łukiem odcinkowym. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku i detal architektoniczny; częściowo zmodernizowana kompozycja elewacji, przemurowanie części otworów; ubytki tynku i pokrycia dachu. Postulaty dotyczące konserwacji: remont dachu i elewacji z zachowaniem kompozycji i detalu architektonicznego; wymagane zachowanie historycznej bryły budynku.

Obora w zespole, ul. Strzegomska 22. Datowanie: XIX/XX w. Opis: 1,5-kondygnacyjnaobora, w ciągu zabudowy gospodarczej; murowana, tynkowana z ceglanym detalem (obramienia otworów).Dach dwuspadowy, kryty dachówką ceramiczną. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, w większości rozmieszczenie otworów i częściowo detal architektoniczny; w większości zachowana stolarka; ubytki tynku. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego; uzupełnienie brakujących fragmentów tynku.

Stodoła w zespole, ul. Strzegomwska 22. Datowanie: 1 połowa XIX w. Opis: Jednokondygnacyjna, murowana, tynkowana stodoła z otwartą więźbą dachową, w ciągu zabudowy gospodarczej; dwuprzejazdowa. Tynkowany detal architektoniczny w postaci gzymsów i pełnołukowych blend. Dach dwuspadowy, kryty dachówką ceramiczną. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynkui detal architektoniczny; przemurowanie zachodniej bramy; ubytki tynku. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego; remont elewacji – wymiana tynków.

Dom mieszkalny, ul. Strzegomska 22a. Datowanie: początek XX w. Opis: Dwukondygnacyjny budynek z użytkowym poddaszem, murowany, tynkowany.Tynkowany detal: system gzymsów, boniowanie przyziemia, obramienia części otworów. Dach dwuspadowy o małym kącie nachylenia połaci. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku i detal architektoniczny; częściowo zmieniona kompozycja elewacji, przemurowanie części otworów; wymiana większości stolarki okiennej bez zachowania pierwotnych podziałów. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego.

Pergola w zespole pałacowo-parkowym z folwarkiem, dz. nr 60-32. Datowanie: 2 połowa XIX w. Opis: Obiekt murowany, na rzucie prostokąta, pierwotnie tynkowany (obecnie widoczne poważne ubytki tynku).Wschodnia ściana – pełna, pozostałe – w postaci kolumnady doryckiej z ustawianych parami kolumn. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: poważnie naruszona konstrukcja budowli, groźba katastrofy budowlanej. Postulaty dotyczące konserwacji: zabezpieczenie obiektu; kapitalny remont lub utworzenie trwałej ruiny.

Szkoła podstawowa (ob. budynek mieszkalny), ul. Wrocławska 7. Datowanie: 1904 r. Opis: Dwukondygnacyjny wysoko podpiwniczony, murowany, tynkowany z poddaszem użytkowym. Założony na rzucie litery „T”, przykryty dachami dwuspadowymi, krytymi dachówką ceramiczną. Budynek posadowiony na kamiennym cokole, z przyziemiem licowanym cegłą, wyżej elewacja gładko tynkowana. Ceglany detal w postaci obramień okiennych, obramień szczytów, sterczyn.Większość otworów zamkniętych łukiem odcinkowym. Forma ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr LVIII/401/2018 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.11.2018 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i detal architektoniczny; wymiana stolarki okiennej bez zachowania pierwotnych podziałów; ubytki tynku. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego; zakaz docieplania elewacji; uzupełnienie brakujących fragmentów tynku.

Posiadacie wiedzę na temat interesujących miejsc, budowli, a może znacie jakąś ciekawą historię ?? Podzielcie się z nami swoją wiedzą lub starociami z domowych strychów, głębokich szuflad oraz rodzinnych albumów. Wszelkie informacje, skany fotografii i dokumentów możecie przesyłać bez wychodzenia z domu na adres mailowy: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Źródła:
Karty GEZ, PDZ ALMA, 2004 r.
Karty GEZ Żarów, 2021 r.
S. Nowotny, A. Dobkiewicz, Leksykon historii wsi powiatu świdnickiego do 1945 r., Świdnica 2018

Przygotował
Bogdan Mucha