Gminna Ewidencja Zabytków, cz. 5: Marcinowiczki, Mielęcin, Mikoszowa

Jak wynika z definicji, zabytek architektoniczny to nieruchomy obiekt (budynek, zespół budynków, założenie urbanistyczne lub krajobrazowe) o wysokiej wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, wpisany do rejestru zabytków. Stanowi świadectwo minionej epoki, wydarzeń lub działalności człowieka, podlegając prawnej ochronie konserwatorskiej. Zabytki architektoniczne dzielimy na: obiekty sakralne i rezydencjonalne (kościoły, zamki, pałace, dwory), budownictwo publiczne i mieszkalne (kamienice, ratusze, dworce), obiekty techniki i przemysłu (fabryki, wieże ciśnień, mosty, młyny), założenia przestrzenne (historyczne układy urbanistyczne, place, ulice, cmentarze).

Dzisiaj prezentujemy obiekty wpisane do Gminnej Ewidencji Zabytków, zlokalizowane w obrębie trzech miejscowości Gminy Żarów. Są nimi: Marcinowiczki (wzm. w 1369 r. jako Mertinsdorf), Mielęcin (wzm. 1310 r. jako villa Phaffendorf), Mikoszowa (wzm. ok. 1300 r. jako villa Nicolai).

Marcinowiczki – Gminna Ewidencja Zabytków:

Dom mieszkalny (dawny dwór) w zespole mieszkalno-gospodarczym), Marcinowiczki nr 6. Datowanie: XVIII w., 1. poł. XIX w. Opis: Dwukondygnacyjny, murowany, tynkowany budynek, pierwotnie pod czterospadowym dachem, krytym blachą. Detal tynkowany: opaski okienne, zdobiony portal drzwiowy. Obiekt założony na rzucie prostokąta. Formy ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr XLII/198/2009 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 31.03.2009 r. Stan zachowania: obiekt w złym stanie technicznym, częściowo zawalony. Częściowo zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i detal architektoniczny. Zawalenie dachu i części ścian nad wschodnią częścią budynku,znaczne ubytki tynku i stolarki. Postulaty dotyczące konserwacji: zabezpieczenie obiektu przed dalszą degradacją; kapitalny remont obiektu z zachowaniem kompozycji i detalu architektonicznego; uzupełnienie stolarki;wymagane zachowanie historycznej bryły budynku.

Spichlerz w zespole mieszkalno-gospodarczym, Marcinowiczki nr 6. Datowanie: 1. poł. XIX w. Opis: Trójkondygnacyjny, murowany, tynkowany budynek z dwukondygnacyjnym strychem. Detal tynkowany (gzymsy). Założony na rzucie prostokąta, przykryty dach naczółkowym z lukarnami typu „wole oko”,krytym dachówką ceramiczną. Liczne, ujednolicone małe otwory okienne. Formy ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr XLII/198/2009 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 31.03.2009 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i detal architektoniczny; znaczne ubytki tynku i stolarki. Postulaty dotyczące konserwacji: remont elewacji z zachowaniem kompozycji i detalu architektonicznego; uzupełnienie stolarki;wymagane zachowanie historycznej bryły budynku.

Mielęcin – Gminna Ewidencja Zabytków

Kapliczka przydrożna, Mielęcin nr 13. Datowanie: ok. 1850 r. Opis: Murowana, tynkowana kapliczka, zwieńczona trójkątnym szczytem z krzyżem.W polu szczytu prostokątna blenda.Cokół licowany ceramicznymi płytkami. Dach dwuspadowy, kryty dachówką ceramiczną.Założona na rzucie kwadratu. Osiowy, duży otwórz drzwiowy, zamknięty łukiem koszowym. Formy ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr XLVIII/299/2006 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 16.03.2006 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i detal architektoniczny. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego.

Budynek gospodarczy, Mielęcin nr 32. Datowanie: ok. poł. XIX w. Opis: 1,5-kondygnacyjny,murowany, tynkowany budynek, z tynkowanym detalem (gzyms wieńczący). Dach dwuspadowy, pokryty dachówką ceramiczną.Elewacja frontowa z jednym otworem bramnym zamkniętym łukiem koszowym, podziałami ramowymi i małymi szczelinami wietrznikowymi. Formy ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr XLVIII/299/2006 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 16.03.2006 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i pozostałościami detalu architektonicznego; znaczne ubytki tynku. Postulaty dotyczące konserwacji: remont elewacji z zachowaniem kompozycji i detalu architektonicznego; wymagane zachowanie historycznej bryły budynku.

Dom mieszkalny, Mielęcin nr 32. Datowanie: ok. poł XIX w., XX w. Opis: Dwukondygnacyjny, murowany, tynkowany budynek z użytkowym poddaszem. Współczesny detal w postaci szerokich lizen i gzymsu wieńczącego.Dach mansardowy, kryty dachówką ceramiczną.Otwór wejściowy na osi elewacji frontowej, zwieńczony płyciną zamkniętą łukiem pełnym. Okno nad wejściem zamknięte łukiem pełnym. Formy ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr XLVIII/299/2006 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 16.03.2006 r. Stan zachowania: budynek po remoncie elewacji - docieplenie, likwidacja oryginalnego detalu, przemurowanie części otworów; wymiana stolarki okiennej bez zachowania podziałów; zachowana bryła obiektu. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku i formy dachu.

Mikoszowa – Gminna Ewidencja Zabytków

Szkoła (ob. Budynek mieszkalny), Mikoszowa nr 5. Datowanie: 1892 r. Opis: Budynek murowany z cegły, nietynkowany.Detal ceglany (schodkowe szczyty, gzymsy i obramienia okienne). Jednokondygnacyjny budynek na rzucie prostokąta z częściowo użytkowym poddaszem. Dach dwuspadowy pokryty ceramiczną dachówką. Formy ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr XII/71/2019 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.06.2019 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i detal architektoniczny; wymiana stolarki okiennej bez zachowania pierwotnych podziałów. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego; zakaz docieplania elewacji.

Oficyna mieszkalna, Mikoszowa nr 7 i 8. Datowanie: 2 poł. XIX w., ok. 1965 r. Opis: Murowany, tynkowany budynek w ciągu zabudowy gospodarczej. Dwukondygnacyjny, założony na rzucie prostokąta.Dach mansardowy pokryty ceramiczną dachówką. Formy ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr XII/71/2019 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.06.2019 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku; zmodernizowana kompozycja elewacji, przemurowanie części otworów; wymiana stolarki okiennej bez zachowania pierwotnych podziałów; poważne uszkodzenie konstrukcji dachu; ubytki tynku. Postulaty dotyczące konserwacji: remont elewacji i dachu; wymagane zachowanie historycznej bryły budynku i formy dachu.

Chlewik, Mikoszowa nr. 7. Datowanie: 2. poł. XIX w. Opis: Jednokondygnacyjny, murowany, tynkowany budynek, założony na planie prostokąta.Detal ceramiczny (obramienia otworów).Dach dwuspadowy pokryty dachówką ceramiczną. Formy ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr XII/71/2019 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.06.2019 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i detal architektoniczny; zachowana stolarka; znaczne ubytki tynku. Postulaty dotyczące konserwacji: remont elewacji z zachowaniem historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego; w razie wymiany stolarki, zachować pierwotne podziały.

Spichlerz, Mikoszowa nr 7. Datowanie: 2 poł. XIX w. Opis: Trójkondygnacyjny budynek z dwukondygnacyjnym strychem. Murowany z kamienia i cegły, tynkowany. Detal tynkowany (łamane naczółki drzwi i okien, gzymsy). Założony na planie prostokąta, przykryty dwuspadowym dachem z powiekami, krytym dachówką ceramiczną.Regularny układ ujednoliconych otwór okiennych. Formy ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr XII/71/2019 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.06.2019 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i detal architektoniczny; znaczne ubytki tynku i stolarki okiennej. Postulaty dotyczące konserwacji: kapitalny remont elewacji z zachowaniem historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego; uzupełnienie brakującej stolarki.

Stodoła, Mikoszowa nr 7. Datowanie: koniec XIX w. Opis: Jednokondygnacyjny murowany, tynkowany budynek, założony na planie prostokąta z otwartą więźbą dachową. Pierwotnie stodoła jednoprzejazdowa. W elewacji szczytowej liczne otwory wentylacyjne. Dach dwuspadowy kryty blachą. Formy ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr XII/71/2019 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.06.2019 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku; zmodernizowana kompozycja elewacji, przemurowanie części otworów; spękania ścian; ubytki tynku. Postulaty dotyczące konserwacji: remont elewacji z zachowaniem historycznej bryły budynku.

Obora, Mikoszowa nr 8. datowanie: XIX/XX w. Opis: Budynek murowany, tynkowany, stojący w ciągu zabudowy gospodarczej.Detal ceglany (obramienia okien i drzwi, gzymsy). 1,5-kondygnacyjny na rzycie prostokąta, przykryty dwuspadowym dachem kryty ceramiczną dachówką. Formy ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr XII/71/2019 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.06.2019 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i detal architektoniczny; brak dachu nad częścią budynku; znaczne uszkodzenia tynku. Postulaty dotyczące konserwacji: kapitalny remont obiektu z zachowaniem historycznej bryły, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego.

Stodoła, Mikoszowa nr 8. Datowanie: koniec XIX w. Opis: Budynek murowany, tynkowany z tynkowanym detalem (fryz arkadkowy). Jednokondygnacyjny, założony na planie prostokąta z otwartą więźbą dachową.Stodoła dwuprzejazdowa. Dach dwuspadowy pokryty ceramiczną dachówką. Formy ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr XII/71/2019 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.06.2019 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i detal architektoniczny; uszkodzenie konstrukcji dachu; ubytki tynku. Postulaty dotyczące konserwacji: uzupełnienie brakujących fragmentów tynku; remont dachu; wymagane zachowanie historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego.

Obora, Mikoszowa nr 9. Datowanie: 2 poł. XIX w. Opis: Budynek murowany, tynkowany, stojący w ciągu zabudowy gospodarczej. Jednokondygnacyjnyz użytkowym poddaszem, założony na planie prostokąta. Dach naczółkowyz dwiema lukarnami pokryty eternitem. W elewacji szczytowej arkadowa płycina. Formy ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr XII/71/2019 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.06.2019 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, częściowo pierwotny kształt otworów. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku i kompozycji elewacji.

Dwór (ob. Budynek mieszkalny), Mikoszowa nr 9. Datowanie; XIX/XX w. Opis: Dwukondygnacyjny, murowany, tynkowany budynek, z użytkowym poddaszem. Założony na planie prostokąta, przykryty dachem mansardowy z facjatami, kryty dachówką ceramiczną.Tynkowany detal architektoniczny w postaci opasek otworów, gzymsów. Fasada zaopatrzona w umieszczony osiowo otwór wejściowy. Elewacja tylna z przyporami. Formy ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr XII/71/2019 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.06.2019 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i detal architektoniczny; wymiana stolarki okiennej bez zachowania pierwotnych podziałów. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego.

Stodoła, Mikoszowa nr 9. datowanie; XIX/XX w. Opis: Budynek murowany, tynkowany zceglanym detal (obramienia otworów bramnych, narożniki, obramienia szczytów, gzymsy, fryz elewacji szczytowej) 1,5-kondygnacyjny budynek założony na planie prostokąta z otwartą więźbą dachową. Dwuprzejazdowy.Dach dwuspadowy pokryty ceramiczną dachówką. Formy ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr XII/71/2019 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.06.2019 r. Stan zachowania: zachowana historyczna bryła budynku, kompozycja elewacji, pierwotny kształt otworów i detal architektoniczny. Postulaty dotyczące konserwacji: wymagane zachowanie historycznej bryły budynku, kompozycji elewacji i detalu architektonicznego.

Cmentarz poewangelicki, Mikoszowa (dz. nr 89/1). Datowanie: 2 poł. XIX w. Opis: Cmentarz położony na południe od wsi, wśród pól uprawnych. Nieczytelny układ cmentarza, mało czytelna granica. Formy ochrony: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: Uchwała nr XII/71/2019 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 06.06.2019 r. Stan zachowania: brak nagrobków, zachowany starodrzew zaniedbany, wymaga przycięcia. Postulaty dotyczące konserwacji: przycięcie starodrzewu, uporządkowanie terenu.

Posiadacie wiedzę na temat interesujących miejsc, budowli, a może znacie jakąś ciekawą historię ?? Podzielcie się z nami swoją wiedzą lub starociami z domowych strychów, głębokich szuflad oraz rodzinnych albumów. Wszelkie informacje, skany fotografii i dokumentów możecie przesyłać bez wychodzenia z domu na adres mailowy:Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript..

Źródła:
Gminna Ewidencja Zabytków, Żarów 2004
Gminna Ewidencja Zabytków, Żarów 2021

Przygotował
Bogdan Mucha