Paweł Orynicz - żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie

Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie (PSZ) w czasie II wojny światowej były aliancką formacją wojskową liczącą w szczytowym momencie ponad 200 tys. żołnierzy. Powstałe po klęsce 1939 r. we Francji, a następnie walczące pod dowództwem brytyjskim, odegrały kluczową rolę m.in. pod Monte Cassino, Falaise, w bitwie o Anglię i Arnhem. Do kluczowych jednostek i formacji (PSZ) należały: 2. Korpus Polski (gen. Władysława Andersa) – walczył we Włoszech (bitwa o Monte Cassino, Bolonię i Anconę); 1. Dywizja Pancerna (gen. Stanisława Maczka) – walczyła w Normandii, wyzwalała Belgię i Holandię (Breda); 1. Samodzielna Brygada Spadochronowa (gen. Stanisława Sosabowskiego) – brała udział w Operacji Market Garden pod Arnhem; Polskie Siły Powietrzne – słynne dywizjony (np. 303) w składzie RAF, aktywne w bitwie o Anglię i bombardowaniach Niemiec; Marynarka Wojenna – biorąca udział w osłonie konwojów na Atlantyku i operacjach na Morzu Śródziemnym.

Zapomnianym żołnierzem Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie był Paweł Orynicz (ur. 12.08 1910) – były mieszkaniec Żarowa. Podczas II wojny światowej żołnierz 9. Pułku Ułanów Małopolskich (3. Oddział Rozpoznawczy) w składzie 3. Dywizji Piechoty. Ranny 9 czerwca 1940 roku, trafił do niewoli niemieckiej. Z obozu jenieckiego wywieziony nastepnie w 1942 roku na roboty przymusowe. Zmarł 24 lutego 1987 rok. Pochowany na cmentarzu komunalnym w Żarowie. Odznaczony Krzyżem Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Paweł Orynicz (1910-1987)

Krzyż Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie ustanowiony ustawą z 17 maja 1989 jako wyraz uznania, szacunku i pamięci dla czynu zbrojnego żołnierzy, lotników i marynarzy Polskich Sił Zbrojnych. Nadawany w latach 1989-1999 (18033 odznaczonych). Stylizowany na krzyż maltański o wymiarach 42x422 mm srebrzony, oksydowany. Na awersie w części środkowej umieszczony orzeł Sił Zbrojnych, na rewersie napis: POLSKIE SIŁY ZBROJNE NA ZACHODZIE 1939–1945. Krzyż noszony na wstążce szerokości 42 mm z pionowym paskiem biało-amarantowym szerokości 12 mm pośrodku i pionowymi paskami niebieskim, czarnym i zielonym szerokości 5 mm po obu stronach paska środkowego. Na wstążce Krzyża mogły być noszone okucia wykonane z metalu szerokości 5 mm z nazwami bitew, w których odznaczony brał udział: Narvik, Lagarde, Maiche – St. Hippolyte, Bitwa o Anglię, Tobruk, Monte Cassino, Ankona, Falaise – Chambois, Axel, Arnhem, Breda, Bolonia, Wilhelmshaven, Działania Bojowe Lotnictwa, Bitwy i Konwoje Morskie.

9. Pułk Ułanów Małopolskich (9 puł) Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, odtworzony został w 1940 roku jako 3. oddział rozpoznawczy. Jego formowanie, rozpoczęło się 23 marca 1940 roku w miejscowości Loyat, w Bretanii, w składzie 3. Dywizji Piechoty . Jednakże jeszcze w styczniu tego roku dowódca rtm. Hugo Kornberger zwrócił się do gen. Władysława Sikorskiego z prośbą o pozwolenie na zgromadzenie ułanów małopolskich w tej formacji. Dlatego też OR-3 nieoficjalnie kontynuował tradycje 9. Pułku Ułanów Małopolskich. Jednostka nie dokończyła formowania – dowództwo, szwadron konny, szwadron motocyklistów, szwadron ckm i broni towarzyszącej. Nie wzięła też udziału w walkach. 17 czerwca dowódca OR-3 otrzymał rozkaz wycofania oddziału. Liczył on wówczas 33 oficerów i 430 szeregowych. Prócz broni osobistej posiadał jedynie 42 ręczne karabiny maszynowe i dwa ciężkie karabiny maszynowe. Z portu La Turballe niedaleko miasta Saint-Nazaire ewakuowano większości oficerów i znaczną części szeregowych do Wielkiej Brytanii.

Posiadacie wiedzę na temat interesujących miejsc, budowli, a może znacie jakąś ciekawą historię ?? Podzielcie się z nami swoją wiedzą lub starociami z domowych strychów, głębokich szuflad oraz rodzinnych albumów. Wszelkie informacje, skany fotografii i dokumentów możecie przesyłać bez wychodzenia z domu na adres mailowy:Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript..

Źródła:
● Dokumentacja ZBoWiD / ZKRPiBWP (1969-2013)
● W. Biegański, Wojsko Polskie we Francji 1939-1940, Warszawa 1967
● B. Tymieniecki, Na imię jej było Lily, Warszawa 1987
● W. Biegański, Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie, Warszawa 1990
● J. Smoliński, Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie: 1939-1945. Warszawa 1997
● S. Oberleitner, Ordery, odznaczenia i odznaki III Rzeczypospolitej Polskiej 1990-1999, Toruń 2001
● B. Królikowski, Kres ułańskiej epopei: szkice do dziejów kawalerii rozpoznawczej i pancernej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1947, Lublin 2007

Opracowanie
Bogdan Mucha