Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Rodzina von Korn - ostatni właściciele pałacu w Siedlimowicach

Drukuj
Utworzono: wtorek, 08, luty 2011

Protoplastą rodu von Korn był pochodzący z okolic Koburga, Johann Jacob Korn (ur. 20.04.1702 w Neustadt an der Aisch we Frankonii; zm.19.12.1756 we Wrocławiu). Syn rzemieślnika i córki pastora, ukończył szkołę łacińską w Neustadt, po czym zainteresował się księgarstwem. Od 27.04.1718 r. praktykował w Koburgu u księgarza Pfotenhausera. Jako samodzielny księgarz działał w Berlinie od 1729 r. Po trzech latach przeniósł się do Wrocławia, gdzie 13.02.1732 r. zarejestrował się jako obywatel tego miasta i założyciel firmy kupiecko-księgarskiej. Jej siedziba mieściła się w pobliżu wrocławskiego rynku. Jeszcze w tym samym roku Korn wystawił na Targach Lipskich pierwszą wydaną we Wrocławiu książkę.

Od początku istnienia firmy Johann Jacob Korn nastawił się na ścisłą współpracę z rynkiem polskim, a w wydawnictwach kierowanych na rynek Prus (np. w wydawanych gazetach) chętnie wykorzystywał polskie źródła informacji. W 1733 r., a więc rok po otwarciu firmy wydał pierwszą polską książkę – „Varro” Szymona Starowolskiego.

W 1734 r. Johann Jacob Korn zaczął wydawać „Schlesische privilegierte Staats-, Kriegs- und Friedenzeitung”, później przekształconej w Schlesische Zeitung (najstarsza i najdłużej wydawana gazeta wrocławska). Od roku 1747 r. w „Gelehrte Nachrichten” („uczone wieści”), będącym dodatkiem do wydawanej przez Korna gazety, wiadomości z Polski zamieszczał Jan Daniel Janocki. W 1751 r. Korn rozpoczął wydawanie „Schlesische Zuverlässige Nachrichten”, w których znaczny udział miały polskie korespondencje Janockiego. W 1762 r. przedsiębiorstwo Johanna Jacoba Korn, przejął jego syn Wilhelm Gottlieb Korn (ur. 26.12.1739 we Wrocławiu, zm. 04.09.1806 tamże), kontynuując zapoczątkowane przez swego ojca nastawienie na współpracę z rynkami wschodnimi, w tym głównie z rynkiem polskim. Rok po przejęciu firmy zmieniona została nazwa wydawnictwa, które od tej chwili nosiło imię właściciela: „die Firma Wilhelm Gottlieb Korn”. Na potrzeby odbiorców posługujących się językiem polskim Korn używał, także w nazwie firmy, polskiego wariantu swego drugiego imienia – Bogumił. Wilhelm Korn oprócz zapoczątkowanej w 1742 r. przez ojca „Schlesische Zeitung” oraz dzieł w języku niemieckim, wydawał po polsku dzieła m.in. Klemensa Janickiego, Franciszka Siarczyńskiego i Jana Daniela Janockiego. Wydawał też zazwyczaj tłumaczone na polski z języka francuskiego lub niemieckiego, podręczniki szkolne i książki dla młodzieży.

Odbiorcą wydawanych przez firmę Korna książek był także król polski Stanisław August Poniatowski oraz Uniwersytet Wileński. Współpracując ściśle z rynkiem polskim Wilhelm Gottlieb Korn, uruchomił w I Rzeczypospolitej składy księgarskie w Warszawie, Lwowie i Poznaniu. W 1790 r. powierzył administrowanie wydawnictwem synowi Johannowi Gottliebowi, zachowując jednak aż do śmierci pozycję kierowniczą w firmie. Johann Gottlieb Korn (ur. 04.10.1765 we Wrocławiu, zm. 23.08.1837 tamże), przejąwszy firmę kontynuował profil wydawnictwa „Korn”. Wydawał i drukował książki i prasę po niemiecku, m.in. „Schlesische Zeitung”.

Zachowując dobre stosunki z władzami pruskimi, wychodził także naprzeciw zapotrzebowaniu na wydawnictwa w języku polskim i wydawał, poza dziełami niemieckimi również polskie słowniki i polską literaturę piękną (Kochanowskiego, Trembeckiego, Karpińskiego i innych). Wydał po polsku Biblię w przekładzie księdza Wujka, liczne podręczniki, książki dla młodzieży i książeczki do nabożeństwa. Spadkobiercą Johanna Gottlieba Korn był jego syn Julius, który zmarł jednak krótko przed nim w 1837 r. Na pewien czas zarząd firmą przejęła żona Johanna Gottlieba, Christine Dorothea Weigel – Korn. Po jej śmierci wydawnictwo przeszło w ręce jedynego spadkobiercy Juliusa Korn, jego syna Heinricha Korn (ur.06.04.1829 we Wrocławiu, zm.20.03.1907 w Siedlimowicach). Nowy właściciel powiększył dotychczasową firmę o papiernię, znajdującą się wówczas na pod wrocławskim Zakrzowie (dziś w granicach miasta), a także był współzałożycielem m.in. Śląskiego Muzeum Rzemiosła Artystycznego i innych instytucji kulturalnych. Za zasługi dla rozwoju miasta, Heinrich Korn otrzymał 13.09.1882 r. tytuł szlachecki, a jego nazwiskiem nazwana została jedna z wrocławskich ulic (dziś ul. Kromera). Od 1891 r. Heinrich von Korn był właścicielem dóbr rycerskich Psie Pole pod Wrocławiem (223 ha) i majątku z pałacem w Pawłowicach (dziś mieści się w nim Rolniczy Zakład Doświadczalny Akademii Rolniczej we Wrocławiu; w 1996 r. został on wpisany do rejestru zabytków).

Znacznie wcześniej, już w 1867 r., Heinrich von Korn nabył od hrabiego von Pückler, inny okazały pałac na Dolnym Śląsku, w Siedlimowicach. Z inicjatywy von Korna rezydencja, która od połowy XVIII w. stanowiła czteroskrzydłowe założenie barokowe została gruntownie przebudowana w latach 1873-1875. W rezultacie powstał neorenesansowy, dwukondygnacyjny pałac pokryty dwuspadowym dachem z bogato zdobionymi lukarnami. Całość była założona na planie litery L. W tym samym czasie dobudowano do pałacu od strony północnej czterokondygnacyjną wieżę, a od strony wschodniej kaplicę i niewielką oranżerię. Główny portal ozdobiono herbem z dewizą rodziny von Korn, brzmiącą „CANDIDE ET CAUTE” (zacnie i przezornie).

 

 

W pięknie odnowionym pałacu siedlimowickim odbyły się śluby dwóch córek Heinricha von Korn: w 1882 r. Luise Marie von Korn z Richardem Bergmanem i w 1889 r. Marie Christine von Korn z Konstantinem von Schweinichen. W roku 1907 zarząd nad majątkiem siedlimowickim oraz wrocławską firmą wydawniczą przejęła wdowa po Heinrichu von Korn, Helena von Korn z domu Moriz-Eichborn (ur.06.04.1840, zm.18.04.1909). Po niej właścicielem pałacu i majątku w Siedlimowicach, domu wydawniczego oraz wydawanej gazety „Schlesische Zeitung”, został jej wnuk (syn Luise Marie von Korn) – Richard von Bergmann-Korn (ur.09.12.1885 w Siedlimowicach).

 

Richard von Bergmann-Korn z wykształcenia dr filozofii, uczestnik I wojny światowej (kapitan w stopniu spoczynku), był ostatnim właścicielem posiadłości w Siedlimowicach i całego majątku „von Kornów”. Pod koniec II wojny światowej, został przywrócony do czynnej służby wojskowej i skierowany na front wschodni, gdzie trafił do niewoli radzieckiej i zmarł w obozie jenieckim 11.12.1945 r. Po zakończeniu wojny administrację nad majątkiem w Siedlimowicach, aż do 1950 r. sprawowała Armia Czerwona. Następnie utworzono tam PGR, funkcjonujący do początku lat 90-tych XX w.

 

Przez wszystkie te lata zabudowa folwarczna ulegała stopniowej dewastacji. Obecnie z okazałego niegdyś pałacu zachowały się jedynie mury zewnętrzne i szczątkowe pokrycie dachowe wieży. W ostatnich latach zniknął w nieznanych okolicznościach wykonany z piaskowca herb Kornów, który został wyłamany wraz z częścią portalu wejściowego.

Ilustracje za: archiwum autora i Wikipedia

Opracowanie
Bogdan Mucha

© 2015 Żarowska Izba Historyczna

Sunday the 18th. By BlueHost Review and Affiliate Marketing.